لە ناوخۆی ئیسرائیلدا نیگەرانییە سیاسی و ئەمنییەکان سەبارەت بە ئەگەری ئەنجامدانی هێرشێکی نوێ بۆ سەر ئێران لەلایەن بنیامین نەتەنیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ماوەبەسەرچووەوە ڕووی لە هەڵکشان کردووە. ئەم پێشهاتە هاوکاتە لەگەڵ بڕیارێکی ئەنجومەنی وەزیرانی سیاسی و ئەمنیی بچووککراوە (کابینێت) کە تێیدا فەرمانی بە سوپا کردووە ئامادەکارییەکانی بۆ ئەگەری کردەوەیەکی سەربازی دژی تاران چڕتر بکاتەوە.
ئامادەباشیی سەربازی و کۆبوونەوەی چاوەڕوانکراوی کابینێت
ئاوێنە: بەگوێرەی زانیارییەکانی دەستەی پەخشی فەرمیی ئیسرائیل کە ئێوارەی ڕۆژی چوارشەممە بڵاوکرایەوە، کابینەی ئەمنی ڕێنمایی داوەتە سوپای وڵاتەکەی بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ئامادەباشییەکان وەک ئامادەکارییەک بۆ ئەگەری هێرشکردنە سەر ئێران. دەستەکە ئاماژەی بەوەش کردووە کە ئەو ڕێنماییانەی لەلایەن کابینێتەوە دەرچوون، ڕەنگە سوپا بەرەو جێبەجێکردنی چەند چالاکییەک ئاراستە بکەن کە سەربکێشێت بۆ هەڵگیرسانی جەنگ.
ئاشکراکردنی ئەم ڕێنماییە سەربازییانە دوای ڕاگەیەندراوێکی گادی ئایزنکۆت، سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراو بۆ پێکهێنانی حکومەت هات، کە تێیدا داوای لە نەتەنیاهۆ کردبوو خۆی لە ئەنجامدانی هەر جۆرە ئۆپەراسیۆنێکی سەربازیی ناپێویست بەدوور بگرێت تا ئەو کاتەی حکومەتی داهاتوو پێکدەهێنرێت. لە هەمان چوارچێوەدا، ڕۆژنامەی (یەدیعۆت ئەحرۆنۆت) بڵاویکردووەتەوە کە بڕیارە ڕۆژی یەکشەممەی داهاتوو کابینەی ئەمنیی ئیسرائیل کۆبوونەوەیەکی تایبەت ئەنجام بدات.
بۆشایی چاودێریی پەرلەمانی و مەترسیی هێرش لە پێنج ڕۆژی داهاتوودا
ڕۆژنامەی (مەعاریڤ)ی ئیسرائیلی لە زاری چەند سەرچاوەیەکی سیاسی و ئەمنییەوە بڵاویکردووەتەوە، ترسێکی جدی هەیە لەوەی نەتەنیاهۆ لە ماوەی پێنج ڕۆژی داهاتوودا جووڵەیەکی سەربازیی خێرا ئەنجام بدات. بەپێی سەرچاوەکان، ئامانج لەم خێراییە ئەنجامدانی هێرشەکەیە پێش کۆبوونەوەی لیژنەی دەرەوە و ئاسایش لە پەرلەمانی ئیسرائیل (کنێست) بە سەرۆکایەتیی ئەڤیگدۆر لیبەرمان، کە ڕۆژی چوارشەممە لیژنەی ڕێکخەری کنێست بڕیاری دامەزراندنەکەی پەسەند کرد.
مەعاریڤ باسی لەوە کردووە کە لە ئێستادا هیچ دامەزراوەیەکی پەرلەمانی بوونی نییە بۆ چاودێریکردنی کارەکانی حکومەت و دامەزراوەی ئەمنی، ئەمەش پرسیاری لای ناوەندەکان دروستکردووە سەبارەت بە هۆکاری پێداگریی توندی نەتەنیاهۆ لەسەر دواخستنی دەستبەکاربوونی لیبەرمان وەک سەرۆکی لیژنەی دەرەوە و ئاسایش بۆ ڕۆژی دووشەممەی داهاتوو.
هاوکات، ڕۆژنامەی (هائارێتس) ئاشکرای کردووە کە نەتەنیاهۆ فشار دەخاتە گەڕ بۆ ڕێگریکردن لە کۆبوونەوەی لیژنەی دەرەوە و ئاسایش لە ڕۆژانی داهاتوودا. ڕۆژنامەکە ڕوونیکردووەتەوە کە ئەرکی سەرەکیی ئەم لیژنەیە بریتییە لە چاودێریکردنی چالاکیی دەزگا ئەمنییەکان، هەروەها سەرۆکی دەزگا ئەمنییەکان ناچار دەکات ڕاپۆرت پێشکەش بکەن و لەلایەن ئەندامانی لیژنەکەوە لێپرسینەوەیان لەگەڵدا دەکرێت.
تۆمەتی پەکخستنی پێکهێنانی حکومەتی نوێ
لەسەر ئاستی کاردانەوە سیاسییەکان، ڕۆژنامەی (یەدیعۆت ئەحرۆنۆت) لێدوانی بەرپرسێکی باڵای ناو «بەرەی گۆڕانکاری»ی لە ئیسرائیل گواستووەتەوە کە تێیدا دەڵێت نەتەنیاهۆ "عەقڵی لەدەستداوە". ئەو بەرپرسە هۆشداریی داوە لەوەی نەتەنیاهۆ هەوڵ دەدات "بە هەر نرخێک بێت ئیسرائیل پەلکێشی ناو جەنگێک بکات"، بە مەبەستی بەفیڕۆدانی ئەو ڕۆژانەی لەبەردەم گادی ئایزنکۆت، سەرۆکی پارتی (یەشار) ماونەتەوە وەک مۆڵەتی یاسایی بۆ پێکهێنانی حکومەتی نوێ.
پێشتریش ئێهود باراک، سەرۆک وەزیرانی پێشووتری ئیسرائیل هۆشداریی دابوو لە ئەگەری هێرشکردنە سەر ئێران لەلایەن نەتەنیاهۆوە، بە ئامانجی دروستکردنی بەربەست لەبەردەم پێکهێنانی حکومەتێکی جێگرەوە لە جێگەی حکومەتەکەی ئێستای.
پەیامە توندەکەی ئایزنکۆت بۆ نەتەنیاهۆ
پێشتر و لە ڕۆژی چوارشەممەدا، گادی ئایزنکۆت هۆشداریی دایە نەتەنیاهۆ سەبارەت بە گرتنەبەری چەند هەنگاوێکی ئەمنی کە بە "مەترسیدار" وەسفی کردن، و داوای لێکرد دانبەخۆداگرتوو بێت و هەر ڕێکارێک کە پێویستی بە دەستوەردانی دەستبەجێ نییە، دوای بخات بۆ دوای پێکهێنانی حکومەتێکی نوێ کە متمانەی کنێستی بەدەستهێنابێت.
ئایزنکۆت لە پەیامێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی (ئێکس) ڕایگەیاند کە ئیسرائیل بە دۆخێکی ئەمنیی ئاڵۆز و ئامادە بۆ تەقینەوەدا تێدەپەڕێت. ناوبراو ئاماژەی بەو ڕاپۆرتانە کرد کە لە چەند هەفتەی ڕابردوودا بڵاوکراونەتەوە و نیگەرانیی قووڵیان لێکەوتووەتەوە سەبارەت بە تێکەڵکردنی بەرژەوەندیی لاوەکی و دەرەکی لە ناو ئەو بابەتەی بە "پیرۆزترین پیرۆزییەکان" ناوی برد، کە مەبەست لێی ئاسایشی نیشتمانیی ئیسرائیلە.
هەر لەو چوارچێوەیەدا، ئایزنکۆت بەشێک لە نامە فەرمییەکەی بۆ نەتەنیاهۆ بڵاوکردەوە کە تێیدا هاتووە: "داوات لێدەکەم لەم قۆناغە هەستیارەدا بە بەرپرسیارێتیی نیشتمانییەوە مامەڵە بکەیت، دانبەخۆداگرتن و وریایی نیشان بدەیت لە بەرامبەر ئەو هەنگاوە مەترسیدارانەی کە دەکرێت چاوەڕێ بکەن تا حکومەتێکی نوێ متمانەی کنێست وەردەگرێت و سوێندی یاسایی دەخوات. متمانەی خەڵک بە دامەزراوەکانی حوکمڕانی و پرۆسەی بڕیاردان لاواز مەکە."
ئایزنکۆت هۆشداریشی دا لەوەی بەگەڕخستنی هێزە ئەمنییەکان بەبێ بوونی مەترسییەکی ڕاستەوخۆ و خێرا کە هەڵنەگرێت دوابخرێت، دەبێتە هۆی لێکەوتەی وێرانکەر لەسەر "دیموکراسیی ئیسرائیل و متمانەی هاووڵاتییان بە دامەزراوەکانی حوکمڕانی". لە کۆتایی پەیامەکەشیدا نووسیویەتی: "سەرکردەی دەزگا ئەمنییەکان مەخەرە بەردەم ململانێیەکی دەستووریی قورس، و لە دۆخی گوماندا جێیان مەهێڵە سەبارەت بەوەی چی لەوان داواکراوە و ڕەفتاری دروست چییە کە پێویستە ئەنجامی بدەن. لێگەڕێ با بەبێ گومان پارێزگاری لەو ئەرکە پیرۆزە بکەن کە خراوەتە سەر شانیان."
ناکۆکییەکانی نێوان نەتەنیاهۆ و سەرۆک ئەرکانی سوپا و فاکتەری ئەمریکا
لەسەر ئاستی سەربازیش، ئێوارەی ڕۆژی سێشەممە کەناڵی ١٢ی ئیسرائیلی سەرهەڵدانەوەی ناکۆکیی نێوان نەتەنیاهۆ و ئەیال زامیر، سەرۆک ئەرکانی سوپای سەبارەت بە ئەگەری ئەنجامدانی کردەوەی سەربازی دژی ئێران ئاشکرا کرد.
کەناڵەکە ڕایگەیاندووە کە لە ماوەی دواییدا لە پشت دەرگا داخراوەکانەوە، ناکۆکی و ململانێ لە نێوان گەورە بەرپرسانی سەرکردایەتیی ئیسرائیلدا دروستبووە سەبارەت بەو بژاردانەی لەبەردەم تەلئەبیبدا هەن لە مامەڵەکردن لەگەڵ دۆسیەی ئێراندا. ئەم گفتوگۆیانە لە کاتێکی زۆر هەستیاردان کە تێیدا ناڕوونییەک باڵی کێشاوە بەسەر سروشتی حکومەتی داهاتوو، ماوەی مانەوەی حکومەتی کاربەڕێکەر لە دەسەڵاتدا، و ناسنامەی سەرۆک وەزیرانی داهاتووی وڵاتەکە.
بەگوێرەی ڕاپۆرتی کەناڵی ١٢، لە میانی ئەو گفتوگۆیانەدا جارێکی دیکە جیاوازیی قووڵ لە دیدگای نێوان نەتەنیاهۆ و زامیر دەرکەوتووەتەوە. سەرچاوەکە ڕوونیکردووەتەوە کە "زامیر پێی وایە ئەو هەنگاوانەی نەتەنیاهۆ هەوڵی گرتنەبەریان دەدات حیکمەت و ژیرییان تێدا نییە، و ڕەنگە ببنە هۆی ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ئێران لە کاتێکدا کە دۆخەکە وا دەخوازێت وریایی بەکاربهێنرێت؛ بەتایبەتی کە هاوبەشە ئەمریکییەکە، واتە سەرۆک دۆناڵد ترەمپ، هیچ ئارەزوویەک نیشان نادات بۆ تێوەگلان لە ململانێ و جەنگێکی دیکەدا."