بەگوێرەی زانیاریی چەند سەرچاوەیەک کە بۆ ڕۆژنامەی «شەرقولئەوسەت» قسەیان کردووە، حکومەتی عێراق گومان دەکات هەفتەی ڕابردوو دوو پێگەی تایبەت بە عەمبارکردنی سیستەمی بەرگریی ئاسمانیی سەرشان (لە دروستکراوی چین) ڕووبەڕووی هێرشی ئاسمانی بووبنەوە. ئەم پێشهاتە لە کاتێکدایە کە بەرپرسانی عێراقی سەرقاڵی تاوتوێکردنی هەڵسەنگاندنێکی هەواڵگرین، کە ئاماژە بەوە دەکات ڕەنگە جەنگی نێوان ئەمریکا و ئیسرائیل دژی ئێران، پێش ڕاگەیاندنی فەرمیی "کاتژمێری سفر"، بە کردەیی لەسەر خاکی عێراق دەستی پێکردبێتەوە.
ئاوێنە: ئەم زانیارییانە دوای ئەوە دێن کە دەستەی «حەشدی شەعبی» لە ١٧ی تشرینی یەکەمی ئەمساڵدا، کۆنترۆڵکردنی ئاگرێکی ڕاگەیاند کە لە ئەنجامی تەقینەوەی کۆگایەکی تەقەمەنیی لەکارکەوتوو لەناو یەکێک لە بارەگاکانی لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی کەناڵ لە بەغدا کەوتبووەوە. دەستەکە ئاماژەی بەوە کردبوو کە ڕووداوەکە بووەتە هۆی برینداربوونی پێنج کەس بە سووکی و جەختی لە بەردەوامیی لێکۆڵینەوەکان بۆ ئاشکراکردنی هۆکارەکانی کردەوە. سەرەڕای تێپەڕبوونی زیاتر لە هەفتەیەک بەسەر ڕووداوەکەدا، تا ئێستا ئەنجامی لێکۆڵینەوەکان ڕانەگەیەندراوە، بەڵام بەرپرسێکی حکومەتی عێراق کە ڕێگەی پێنەدراوە بە فەرمی لێدوان بدات، ڕایگەیاندووە کە لایەنە پەیوەندیدارەکان هێشتا سەرقاڵی وردبوونەوەن لە وردەکارییەکانی ڕووداوەکە.
بەئامانجگرتنی سیستەمی بەرگریی چینی و درۆنەکان
سەرچاوەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە گومان دەکرێت لە هێرشەکەدا بارێکی گەورەی سیستەمی بەرگریی ئاسمانیی دروستکراوی چین تێکشکێندرابێت، کە بەم دواییانە لە ئێرانەوە گەیشتبوو و ڕادەستی گروپە چەکدارە عێراقییەکانی نزیک لە تاران کرابوو. سەرچاوەیەک ڕوونی کردووەتەوە کە "ئەو گروپە چەکدارەی شوێنەکەی بۆ هەڵگرتنی سیستەمەکان دیاری کردبوو، پێی وابوو دۆزینەوە یان گەیشتن بەو پێگەیە زۆر ئەستەمە"، بەڵام هێرشە گومانلێکراوەکە ماوەیەکی کەم دوای گەیشتنی بارەکان بۆ هەردوو پێگەکە ئەنجام دراوە.
سەرچاوەیەکی دیکە ئاشکرای کردووە کە ئەم تەقینەوەیە دوای زنجیرەیەک تەقینەوەی دیکە دێت کە لە یەکی تشرینی یەکەمەوە دەستیان پێکردووە و چەندین کۆگای سەربە گروپە چەکدارەکانیان لە ناوچە جیاوازەکانی دەوروبەری بەغدا کردووەتە ئامانج، لەنێویاندا کۆگای تایبەت بە فڕۆکەی بێفڕۆکەوان (درۆن)ی تەرخانکراو بۆ هێرشی خۆکوژی و چاودێری. بەپێی سەرچاوەکان، لە چەند هەفتەی ڕابردوودا جموجۆڵی چەند گروپێکی چەکدار بۆ گواستنەوەی سیستەمی پێشکەوتووی بەرگریی ئاسمانی و درۆن لە ئێرانەوە بۆ عێراق و هەڵگرتنیان لە پێگەکانی خۆیاندا، زیادی کردووە.
پێشتریش ڕاپۆرتی پشتڕاستنەکراوە باسیان لە گواستنەوەی باری نهێنی لە چینەوە بۆ ئێران کردبوو، کە سیستەمی بەرگریی ئاسمانیی سەرشانی لەخۆگرتبوو. ئەم سیستەمانە بە ئاراستەکردنی گەرمی کار دەکەن و تایبەتن بە بەرپەرچدانەوەی ئەو فڕۆکانەی لە بەرزایی نزمدا دەفڕن، لەوانە هێلیکۆپتەر و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان. لە بەرامبەردا، وەزارەتی دەرەوەی چین لە ٢٨ی تەممووزی ڕابردوودا بە شێوەیەکی یەکلاکەرەوە ئەو ڕاپۆرتانەی ڕەتکردەوە کە باس لە گرێبەستی فرۆشتن یان ناردنی موشەک و سیستەمی بەرگریی ئاسمانیی چینی بۆ ئێران دەکەن.
خۆڕێکخستنەوەی گروپەکان و پرسی بەشداریکردن لە حکومەت
ئەم چالاکییەی گروپە چەکدارەکان هاوکاتە لەگەڵ بەشداریکردنی ژمارەیەکیان لە کابینەی حکومەت بە سەرۆکایەتیی عەلی زەیدی، ئەوەش دوای بڵاوبوونەوەی دەنگۆی هەبوونی "گڵۆپی سەوزی ئەمریکی" بۆ بەشداریکردنیان، پاش ئەوەی ماوەی دیاریکراو بۆ کۆکردنەوەی چەک لە دەستی دەوڵەتدا تا ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٧ درێژ کرایەوە. لەم چوارچێوەیەدا، دوو کەسی نزیک لە فەرماندەی گروپێکی چەکدار ئاماژەیان بەوە کردووە کە "گروپەکانی نزیک لە ئێران ئاگربەستە ڕاگەیەندراوەکەیان لەگەڵ ئەمریکییەکان قۆستووەتەوە بۆ خۆڕێکخستنەوە و گواستنەوەی چەکی ستراتیژی."
ئەگەری تێوەگلانی ئیسرائیل و لێکۆڵینەوە حکومییەکان
تا ئێستا شێوازی ئەنجامدانی هێرشەکان، چ لە ڕێگەی فڕۆکەی جەنگییەوە بووبێت یان فڕۆکەی بێفڕۆکەوان، ڕوون نییە. هەندێک ڕاپۆرتی دژبەیەک باس لە سوڕانەوەی فڕۆکەی جەنگیی ئیسرائیلی بە پاڵپشتیی فڕۆکەی سووتەمەنی لە ئاسمانی عێراق و لە نزیک سنوورەکانی ئێران دەکەن، بەبێ ئەوەی هیچ پشتڕاستکردنەوەیەکی سەربەخۆ بۆ ئەم زانیارییانە هەبێت.
لەگەڵ ئەوەشدا، بەرپرسێکی ئەمنی ڕایگەیاندووە کە دەسەڵاتدارانی بەغدا بەڵگەی پێویستیان لەبەردەستدایە بۆ ئەوەی بڕوایان وابێت ئیسرائیل لەپشت بەئامانجگرتنی کۆگاکانەوەیە، بەڵام هێشتا نەگەیشتوونەتە چۆنیەتیی ئەنجامدانی هێرشەکان. بەرپرسێکی دیکەی عێراقی جەختی کردووەتەوە کە حکومەت بەهۆی قەبارەی گەورەی زیانەکانی هەردوو پێگەکە و ناوچەکانی دەوروبەریان، بە چڕی سەرقاڵی لێکۆڵینەوەیە، بەڵام تا ئێستا زانیاریی یەکلاکەرەوەی نییە بۆ دیاریکردنی لایەنی ئەنجامدەر.
بەپێی هەمان بەرپرس، عەلی زەیدی، سەرۆکوەزیرانی عێراق و گەورە فەرماندە سەربازییەکان کار بۆ کۆکردنەوەی زانیاریی زیاتر دەکەن لەسەر هێرشەکە و ئەوەی تا چەند پەیوەندیی بەو ڕاپۆرتانەوە هەیە کە باس لە پێشێلکردنی ئاسمانی عێراق لەلایەن ئیسرائیلەوە دەکەن، کە دوای کشانەوەی هێزەکانی هاوپەیمانان لە ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ دەستی پێکردووە. تا کاتی ئامادەکردنی ئەم ڕاپۆرتە، نەتوانراوە بە شێوەیەکی سەربەخۆ پشتڕاستی ئەم زانیارییانە یان گەیشتنی ئەو سیستەمانە بۆ عێراق بکرێتەوە، و وتەبێژی حکومەتی عێراق و بەرپرسانی ڕاگەیاندنی ئەمنیش هیچ وەڵامێکیان لەوبارەیەوە نەداوەتەوە.
خوێندنەوەکان بۆ دەستپێکردنەوەی جەنگێکی بێدەنگ
لەسەر ئاستی سیاسی، ڕاوێژکارێکی باڵای سیاسی ئاماژەی بەوە کردووە کە هێرشەکە ڕەنگدانەوەی هەڵسەنگاندنێکی دەزگا هەواڵگرییەکانی عێراقە، کە پێیان وایە دەستپێکردنەوەی جەنگی ئەمریکا و ئیسرائیل دژی ئێران ڕەنگە بە شێوەیەکی بێدەنگ و ڕانەگەیەندراو لە گۆڕەپانی عێراقەوە دەستی پێکردبێت؛ ئەویش لە ڕێگەی لێدانی هێڵەکانی دابینکردنی چەک و بڕینی ڕێڕەوی گواستنەوەی تەقەمەنی بۆ گروپە چەکدارەکان، وەک ئامادەکارییەک بۆ ڕێگریکردن لە بەشداریکردنیان لە هەر ڕووبەڕووبوونەوەیەکی نوێی هەرێمیدا.
هاوکات، سەرکردەیەک لە «چوارچێوەی هەماهەنگی» ڕایگەیاندووە کە سەرکردەی پارتە دەسەڵاتدارەکان چەند هەفتەیەکە پێشبینی دەکەن دەستپێکردنەوەی جەنگی نێوان واشنتن و تاران، بە لەناوبردنی تەواوەتیی توانای گروپە چەکدارە عێراقییەکان دەست پێبکات.
پرسی پێشێلکردنی ئاسمانی عێراق لە کاتی ڕاگەیاندنی ئاگربەست و کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکادا، جێگەی سەرنجی تایبەتی گروپەکان بووە. ئەمینداری گشتیی «کەتائیبی حیزبوڵڵا» لە ٣٠ی ئەیلوولدا پابەندبوونی خۆی بە ڕاگرتنی چالاکییە سەربازییەکان ڕاگەیاند، بەڵام ئەو هێرشانەی جیاکردەوە کە پەیوەندییان بە "فڕۆکەوانی و پێشێلکردنی ئاسمانیی دوژمنکارانەوە" هەیە، تا ئەو کاتەی سیستەمی بەرگریی ئاسمانیی حکومەت تەواو دەکرێت.
لەم چوارچێوەیەدا، ڕۆژی شەممە، ئەو گروپەی خۆی بە «موقاوەمەی ئیسلامی لە عێراق» دەناسێنێت، ڕایگەیاند کە لە سەرەتای مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ـەوە، ١٧١ پێشێلکاریی ئاسمانییان تۆمار کردووە کە لەلایەن فڕۆکەی جەنگی و سیخوڕییەوە ئەنجام دراون. هەروەها سەرکردەکەی چوارچێوەی هەماهەنگی ئاشکرای کردووە کە بەرپرسانی «سوپای پاسداران»ی ئێران، پێشتر ڕێنماییان داوەتە فەرماندەی گروپە چەکدارە عێراقییەکان بۆ ئەنجامدانی ئامادەکاریی زیاتر بە مەبەستی دروستکردنی هێڵێکی بەرگری "دژی فڕۆکە جەنگییەکانی دوژمن."