ده‌قی رێككه‌وتنه‌كه‌ی نێوان یه‌كێتی و نه‌وه‌ی نوێ بڵاوكرایه‌وه‌، كه‌ به‌پێی رێككه‌وتنه‌كه‌ ئامانج لێی گەڕانەوەی هاوسەنگی و باڵانسی هێزە له‌ هه‌رێمی كوردستان.

ئاوێنه‌: دوای ئه‌وه‌ی ئێواره‌ی ئه‌مڕۆ پێنجشه‌ممه‌، ده‌قی رێككه‌وتنی نێوان یه‌كێتی و نه‌وه‌ی نوێ له‌ شاری جوان له‌ سلێمانی له‌ رێوڕه‌سمێكدا ئیمزاكرا، دواتر ده‌قی رێككه‌وتنه‌كه‌ بڵاوكرایه‌وه‌.

به‌پێی ده‌قه‌كه‌ی، ئه‌مه‌ ڕێککەوتنێکی سیاسیی ستراتیجییه‌ بۆ گەڕانەوەی هاوسەنگی و ڕێکخستنەوەی باڵانسی هێز لە دیمەنی سیاسیی هەرێمی کوردستان و بەهێزکردنی هاوبەشیی نیشتمانیی بەشێوەیەک کە خزمەت بە بەرژەوەندیی هاوڵاتیان بکات بەبێ جیاوازی و بەڕێوەبردنێکی دادپەروەرانە و شەفاف بۆ سەرچاوە گشتییەکان دابین بکات.

دەقی ڕێککەوتنەکە:

له‌سه‌ر بنه‌مای گریمانه‌ی گۆڕانكارییه‌كان و ئاڵه‌نگارییه‌كان و چۆنیه‌تی هه‌ڵگرتنی به‌رپرسیاریه‌تی نیشتمانیی و مێژویی كه‌ له‌سه‌ر شانی هه‌مو هێزه‌ سیاسییه‌كانه‌و باوه‌ڕی ته‌واوی به‌ پێویستی به‌هێزكردنی ئارامی سیاسی و چه‌سپاندنی بنه‌ماكانی دیموکراسی و پاراستن و بەرجەستەکردنی مافی هاوڵاتیان و باشترکردنی ژیان و گوزەرانیان و باشترکردنی حوکمڕانی، هەردولا (جوڵانەوەی نەوەی نوێ و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان) ڕێککەوتنێکی سیاسیی ستراتیجی بۆ گەڕانەوەی هاوسەنگی و ڕێکخستنەوەی باڵانسی هێز لە دیمەنی سیاسیی هەرێمی کوردستان و بەهێزکردنی هاوبەشیی نیشتمانیی بەشێوەیەک کە خزمەت بە بەرژەوەندیی هاوڵاتیان بکات بەبێ جیاوازی و بەڕێوەبردنێکی دادپەروەرانە و شەفاف بۆ سەرچاوە گشتییەکان دابین بکات؛ ڕێککەوتنێک ئیمزا دەکەن.

ئەم ڕێککەوتنە وەڵامێکە بۆ ئاڵۆزییە سیاسیی و ئابورییەکانی ئێستای هەرێمی کوردستان و عێراق و هەوڵێکە بۆ دروستکردنی نمونەیەکی نوێی حوکمڕانی کە لەسەر بنەمای دادپەروەری، هاوسەنگی دامەزراوەیی و شەفافییەت لە بەڕێوەبردنی داهاتە داراییەکاندا بنیات دەنریت و بۆ زیادکردنی متمانەی هاوڵاتیان بە دامەزراوە فەرمییەکان و کارکردنی دامەزراوەکانیش بۆ باشکردنی گوزەران و موچە و پێشکەشکردنی باشترین خزمه‌تگوزاری بۆ هاوڵاتیان.

بنەماکانی ئەم ڕێککەوتنە:

یەکەم: ئامانجەکانی ڕێککەوتن

1. گەڕانەوەی هاوسەنگی و باڵانسی هێزە سیاسییەکان لە هەرێمی کوردستان لە ڕێگەی هاوکاریی دامودەزگاکانی حوکمڕانی و پەرلەمان و سیاسیی و دروستکردنی یەک بلۆکی سیاسیی بۆ ئەم قۆناغە.

2.بەهێزکردنی کاری هاوبەش بۆ پێکهێنانی دامەزراوە فەرمییەکان لەسەر بنەمای ڕێککەوتن و هاوسەنگی.

3.چەسپاندنی بنەماکانی دادپەروەری و شەفافییەت لە بەڕێوەبردنی سەرچاوە و داهاتە داراییەکان کە گرنگترینیان چەسپاندنی یاسای بودجەیە بۆ هەرێمی کوردستان.

4.پەرەپێدانی سیستمێکی حوکمڕانی دامەزراوەیی کە سنوردارکردن و نەهێشتنی قۆرخکاری دەسەڵات بکات و چاودێری و لێپرسینەوە بەهێز بکات.

5.چەسپاندنی بنەمای جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکانی یاسادانان، چاودێری، جێبەجێکردن، و دادوەری لە یەکتری و ڕێزگرتن لە سەربەخۆیی و بێلایەنی دەسەڵاتی دادوەری.

دوەم: هاوکاری لە ئاستی پەرلەمانی کوردستان

1.هەماهەنگی و یەک هەڵوێستی لەناو پەرلەمانی کوردستان و ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بۆ پشتیگیری لە چاکسازی سیاسیی و دامەزراوەیی و پشتگیریکردنی پڕۆژە هاوبەش و گرنگەکان لە پێناو بەیاساییکردنیان.

2.پشتیگیری لە یاساکان کە شەفافییەتی دارایی و چاودێری لە داهاتە گشتییەکان زیاد دەکەن

3.پێکهێنانی لیژنەی هاوبەش بۆ چاودێریکردن لە جێبەجێکردنی چاکسازییەکان و هەڵسەنگاندنی کارکردن.

4.بەهێزکردنی ڕۆڵی پەرلەمانی کوردستان وەک دەسەڵاتی چاودێری و یاسادانان.

5.ڕێککەوتن لەسەر ئامادەکردنی پڕۆژە یاساکان و پەسەندکردنیان لەلایەن پەرلەمان و دەزگا تەشریعییەکان.

6.کارکردن بۆ گێڕانەوە و هەموارکردنی ئەو یاسایانەی پێویستە هەمواربکرێنەوە و ئەو بڕیارانەی بەدەر لە یاساکانی پەرلەمان دەرچوێندراون و بونەتە مایەی زیان بۆ ژیان و گوزەرانی چین و توێژە جیاوازەکانی هاوڵاتیان.

7.ئامادەکردنی ئەو پڕۆژە یاسایانەی کە ئاستی بژیوی هاوڵاتیان باشتر دەکەن و پەسەندکردنیان بەتایبەت لە بوارەکانی تەندروستی، پەروەردە، هەمو سێکتەرە خزمەتگوزارییەکان، باج و ڕسومات.

8.هاوپەیمانیتییەکە پێکەوە کار دەکەن لە کابینەی داهاتوی حکومەتی هەرێم بۆ چەسپاندنی ئەم خاڵانە و جێبەجێکردنیان:

أ. گێڕانەوەی بڕێک لە پارەی پاشەکەوتکردن و لێبڕینی موچەی موچەخۆران و کردنەوەی ژمارە حیساب بۆیان.

ب. پێدانی سلفەی زەواج بە گەنجان.

پ. دابەزاندنی نرخی کارەبا و خزمەتگوزارییەکانی تر.

ت. کەمکردنەوەی باج و ڕسومات لەسەر کاسبکاران.

ج. دۆزینەوەی هەلی کار بۆ دەرچوی زانکۆ و پەیمانگاکان و دامەزراندنی دامەزراوەیەک بۆ ڕاژە و هەلی کار.

چ. یەکلاکردنەوەی کێشەی مامۆستایان و فەرمانبەرانی کاتی و گرێبەست.

سێیەم: هاوکاری لە ئاستی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق

1.یەکخستنی هەڵوێستە سیاسییەکان لە ناو ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لەبارەی مافەکانی هەرێم، بەتایبەت بودجە و ماف و شایستە داراییەکانی هاوڵاتیانی هەرێمی کوردستان و پرسی ناوچە جێناکۆکەکان و پێشمەرگە.

2.کاری هاوبەش بۆ دڵنیابون لە پاراستنی مافە دەستورییەکانی هەرێمی کوردستان لە چوارچێوەی سیستمی فیدراڵیدا.

چوارەم: بنەماکانی پێکهێنانی حکومەتی هەرێمی کوردستان

1.کارکردن لەسەر پێکهێنانی حکومەتێک پشتبەست بە بالانسی هێز و لەسەر بنەمای هاوسەنگی سیاسیی و هاوبەشیی ڕاستەقینە.

2.کارکردن بۆ دابەشکاری پۆستەکان لەسەر بنەمای دادپەروەری لە بەرپرسیاریتییە حکومییەکان.

3.دڵنیابون لە شەفافییەتێکی تەواو لە بەڕێوەبردن و کۆکردنەوەی داهاتە نەوتی و نانەوتییەکان.

4.دروستکردنی میکانیزمی چاودێری دارایی سەربەخۆ بۆ پاراستنی شەفافییەت و لێپرسینەوە.

5.بەهێزکردنی ڕۆڵی دامەزراوەکانی چاودێری، دادوەری و دەستەی دەسپاکی، دور لە دەستێوەردانی حزبی.

6.چەسپاندنی مەرجی هەبونی یاسای بودجە کە پەسەندکراوی پەرلەمانی کوردستان بێت و لەژێر چاودێری ئەویش جێبەجێ بکرێت لەلایەن حکومەتی هەرێمەوە، بەمەرجێک دادپەروەری بۆ هەمو ناوچەکان تێدا بێت.

پێنجەم: بنەما گشتییەکان

1.هەردو لایەن پابەند دەبن بە کاری هاوبەش بۆ ڕێکخستنەوەی ئاڕاستەی حوکمڕانی لە هەرێمی کوردستان بەشێوەیەک کە بنەماکانی دیموکراسی و هاوسەنگی دامەزراوەیی بەهێز بکات.

2.دەستپێکردنی بەرنامەیەکی چاکسازی گشتی بۆ دوبارە ڕێکخستنەوەی میکانیزمەکانی بڕیارسازی حکومی و پەرلەمانی بەشێوەیەکی شەفەفانە و دیاریکردنی دەسەڵاتەکانی سەرۆکی حکومەت و جێگرەکەی و وەزیرەکان.

3.بەهێزکردنی سەربەخۆیی دەسەڵاتەکانی یاسادانان و دادوەری و دڵنیابون لە جیاکاری و جیاوازی نیوان دەسەڵاتەکان.

4.کارکردن لەگەڵ گشت لایەنە سیاسییەکان و دامودەزگا پەیوەندیدارەکان بۆ ئامادەکردن و پەسەندکردنی دەستوری هەرێمی کوردستان کە پارێزەری قەوارە و ماف و شایستەکانی هاوڵاتیان بێت و گەرەنتی پڕۆسەی دیموکراسی و مافە مەدەنییەکان بکات.

5.پێداچونەوە بە سیاسەتە دارایی و کارگێڕییەکان بەشێوەیەک کە بەڕێوەبردنێکی دادپەروەرانەی داهات دڵنیا بکات و دابەشکردنێکی هاوسەنگ لە نێوان دامەزراوە و ناوچەکاندا دروست بکات.

6.پەیڕەوکردنی ستاندارەکانی حوکمڕانی باش لە دیاریکردنی کارمەندانی پلە باڵا.

7.کردنەوەی دەرگا بۆ بەشداریکردنی هێزە سیاسیی و کۆمەڵایەتییەکان لە پڕۆسەی چاکسازی بۆ دڵنیابون لە بەردەوامیی سیاسیی و جێگیریی دامەزراوەیی.

شەشەم: میکانیزمەکانی جێبەجێکردن و بەدواداچونی ئەم ڕێککەوتنە

1.پێکهێنانی لیژنەیەکی هاوبەش لە هەردولا بۆ چاودێریکردنی جێبەجێکردنی بڕگە و ماددەکانی ئەم ڕێککەوتنە.

2.ئەنجامدانی کۆبونەوەی خولی بۆ هەڵسەنگاندن و دیاریکردنی کەموکوڕییەکان لە ئەگەری هەبونیان.

کۆتایی

هەردو لایەن پشتڕاست دەکەنەوە کە ئەم ڕێککەوتنە هەنگاوێکی ستراتیژییە بۆ دروستکردنی قۆناغێکی نوێی سیاسیی لە هەرێمی کوردستان، کە لەسەر بنەمای گێڕانەوەی هاوسەنگی و باڵانسی هێز، دادپەروەری و بەهێزکردنی متمانەی هاوڵاتیان بە دامەزراوەکان دروستکرابێت و کارکردنی هاوبەش بۆ داهاتویەکی جێگیر و گەشەپێدراو لە پێناو خزمەتکردنی هاوڵاتیان.