لە پەرەسەندنێکی نوێی مەیدانیدا، بەرپرسانی سعودیە برینداربوونی چوار کەسیان لە ڕیازی پایتەخت ڕاگەیاند، کە لە ئەنجامی کەوتنەخوارەوەی پاشماوەی مووشەکە تێکشکاوەکان بووە، هاوکات بەهۆی بەئامانجگرتنی باڵەخانەیەکی کارگێڕیی کۆمپانیای نەوتی (ئارامکۆ) لە شاری زەهران ئاگرێکی سنووردار کەوتەوە. ئەم پێشهاتانە لە کاتێکدایە کە هاوپەیمانیی عەرەبی بە سەرۆکایەتیی سعودیە بەردەوامە لە ڕاگەیاندنی تێکشکاندنی ئەو مووشەک و فڕۆکە بێفڕۆکەوانانەی لەلایەن گرووپی ئەنساروڵڵا (حوسییەکان)ەوە ئاڕاستەی خاکی ئەو وڵاتە دەکرێن.
زیانە گیانی و ماددییەکان لە ڕیاز و زەهران
ئاوێنە: بەڕێوەبەرایەتیی بەرگریی شارستانیی سعودیە، شەوی سێشەممە لە ڕاگەیەندراوێکدا لە پلاتفۆرمی (ئێکس) ئاشکرای کرد، لە ئەنجامی بەرپەرچدانەوە و تێکشکاندنی دوو مووشەکی جۆری (کروز) لە ئاسمانی شاری ڕیاز کە لەلایەن حوسییەکانەوە ئاڕاستە کرابوون، پارچە و پاشماوەی مووشەکەکان کەوتوونەتە خوارەوە. ڕووداوەکە بووەتە هۆی برینداربوونی دوو ژن، پیاوێک و منداڵێک، سەرباری گەیاندنی زیانی ماددیی سنووردار بە ١٥ خانووی نیشتەجێبوون.
لە هەمان کاتدا، سەرچاوەیەکی بەرپرس لە وەزارەتی وزەی سعودیە لە بەیاننامەیەکی فەرمیدا ڕایگەیاند، ئێوارەی ڕۆژی سێشەممە یەکێک لە باڵەخانە کارگێڕییەکانی سەر بە کۆمپانیای ئارامکۆ لە شاری زەهران لە ناوچەی ڕۆژهەڵات کراوەتە ئامانج و بەهۆیەوە ئاگرێکی سنووردار کەوتووەتەوە. سەرچاوەکە دووپاتی کردەوە کە لایەنە پەیوەندیدارەکان دەستبەجێ مامەڵەیان لەگەڵ ڕووداوەکەدا کردووە و هیچ زیانێکی گیانی یان برینداربوونی لێ نەکەوتووەتەوە.
لە چوارچێوەی هەمان ئەو هێرشانەدا، هاوپەیمانیی پاڵپشتیی شەرعییەت لە یەمەن (بە سەرۆکایەتیی سعودیە) لە زنجیرەیەک بەیاننامەدا ئێوارەی سێشەممە ڕایگەیاند، مووشەکێکی جۆری کروزیان لە پارێزگای (خەرج) تێکشکاندووە، هاوکات بەرپەرچی ژمارەیەک مووشەکی کروز و فڕۆکەی بێفڕۆکەوانیان لە ناوچەی ڕیاز و ناوچەی باشوور داوەتەوە. پێشتریش هاوپەیمانان تێکشکاندنی دوو مووشەکی بالیستیی ڕاگەیاندبوو کە ئاڕاستەی شاری زەهران و ناوچەی (حەرەز) کرابوون، کە بووە هۆی کەوتنەخوارەوەی بەشێک لە پارچەی مووشەکە تێکشکاوەکان لە ناوچەیەکی نیشتەجێبوونی شاری زەهران.
ئۆپەراسیۆنی سەربازیی هاوپەیمانان لە سەنعا و حودەیدە
ئەم زنجیرە هێرشە مووشەکییە دوای ئەوە هات کە ڕۆژی سێشەممە، گوتەبێژی هاوپەیمانان ئەنجامدانی "ئۆپەراسیۆنێکی سەربازیی تایبەت"ی ڕاگەیاند، کە تێیدا ئەو پێگە و دامەزراوانە کرانە ئامانج کە بۆ عەمبارکردنی سووتەمەنی لە سەنعا و حودەیدە بەکاردەهێنرێن. بە گوتەی هاوپەیمانان، ئامانج لەو هێرشە "پەکخستنی ئەو سەرچاوە گرنگانەیە کە هەوڵە جەنگییەکانی حوسییەکان بەهێز دەکەن". پێش هێرشەکەش، هاوپەیمانان لە بەیاننامەیەکدا هۆشداریی دابووە هاووڵاتییانی مەدەنی کە بارەگای کۆمپانیای نەوتی یەمەن و وێستگەی ناوەندیی (سەباحە) لە سەنعا چۆڵ بکەن.
لیوا ڕوکن تورکی مالیکی، گوتەبێژی هاوپەیمانان ڕوونی کردەوە کە "چەکدارانی حوسی وێستگەی سەباحە لە سەنعا و کۆگاکانی سووتەمەنی بۆ پاڵپشتیی ڕاستەوخۆی کارە سەربازییەکانیان بەکاردەهێنن، و سەرچاوە مەدەنییە هەستیارەکانیان بۆ پشتگیریکردنی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانیان و هەڕەشەکردن لە هاتوچۆی دەریایی نێودەوڵەتی خستووەتە گەڕ". مالیکی ئاماژەی بەوەش کرد کە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکە ئامانجیەتی ئەو توانایانە لەناو ببات کە هەڕەشە لە شانشینی سعودیە، یەمەن، باشووری دەریای سوور و ڕێڕەوە ئاوییەکان دەکەن، جەختیشی کردەوە کە هێزەکانی هاوپەیمانان ڕێوشوێنی پێویستیان گرتووەتەبەر بۆ خۆپاراستن لە کەوتنەوەی زیانی گیانی یان زیانی لاوەکی بە هاووڵاتییانی مەدەنی لە کاتی ئۆپەراسیۆنەکەدا.
لەلای خۆیانەوە، میدیاکانی سەر بە گرووپی ئەنساروڵڵا (حوسییەکان) بڵاویان کردەوە کە کۆمپانیای نەوت لە ناوچەی سەباحە لە سەنعای پایتەخت ڕووبەڕووی هێرشی ئاسمانی بووەتەوە. هەروەها ئاماژەیان بەوە دا کە تۆپبارانێکی چڕ چەند ناوچەیەکی سەر بە شارەدێی (شەدا)ی لە پارێزگای سەعدەی هاوسنوور لەگەڵ سعودیە کردووەتە ئامانج، هاوکات سەرچاوە مەیدانییەکانی یەمەن ڕایانگەیاند کە هێرشی ئاسمانی کرایە سەر ناوچەی (ڕەئس عیسا) لە پارێزگای حودەیدە لە ڕۆژئاوای یەمەن.
هەڕەشەی حوسییەکان و هۆشداریی باڵیۆزخانەی ئەمریکا
لە کاردانەوەی ئەو هێرشانەدا، یەحیا سەریع، گوتەبێژی سەربازیی حوسییەکان لە بەیاننامەیەکدا ڕایگەیاند: "هەر بەئامانجگرتنێک لە سەنعای پایتەخت، بە وەڵامێکی توند و بەئازار لە ڕیاز ڕووبەڕوو دەبێتەوە".
ناوبراو لە پەیامێکدا هۆشداریی دایە کارمەند و دانیشتووانی سعودیە و گوتی: "هۆشداری دەدەینە فەرمانبەران و ئەو هاووڵاتییانەی لە نزیک دامەزراوەکانی ئارامکۆدان کە شوێنەکانیان چۆڵ بکەن". هەروەها سەریع جارێکی دیکە هۆشداریی دایەوە بە کۆمپانیاکانی فڕۆکەوانی لە بەکارهێنانی ئەو ئاسمان و فڕۆکەخانانەی کە پێشتر وەک ناوچەی مەترسیدار ڕایانگەیاندبوون.
لە پێشهاتێکی پەیوەندیداردا و لە سایەی ئەم ئاڵۆزییانەدا، باڵیۆزخانەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە سعودیە داوای لە هاووڵاتییانی ئەمریکی کرد پێداچوونەوە بە بڕیاری گەشتکردنیان بۆ شانشینی سعودیەدا بکەن، بەهۆی بوونی مەترسیی بەئامانجگرتنی بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا لە ناوچەکەدا.