ئا: ئاوێنە

شاعیر و وتارنووس و وەرگێڕی کەنەدی ئان کارسۆن خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی ئەمساڵی پێبەخشرا، کارسۆنی تەمەنی ٧٦ ساڵەو بەرهەمەکانی بەوە ناسراوە کە زۆرجار هێڵەکانی نێوان شیعرو چیرۆکی خەیاڵی‌و توێژینەوە ئەکادیمییەکان پێکەوە گرێدەدات.

لیژنەی خەڵاتی نۆبڵ ڕایگەیاند کە کارسۆنیان هەڵبژاردووە "بەهۆی کارە بوێرو داهێنەرەکەیەوە، کە فۆڕمی نوێ بۆ ئەدەبیاتی هاوچەرخ دروست دەکات لەگەڵ نەریتی کلاسیکدا".

خەڵاتی نۆبڵ بۆ تەواوی بەرهەمی نووسەرێک بە درێژایی تەمەنی دەبەخشرێت و بە بەناوبانگترین خەڵاتی ئەدەبی جیهانی دادەنرێت.

براوە 12 ملیۆن کرۆنی سویدی (نزیکەی 1.2 ملیۆن دۆلار) وەردەگرێت.

زیاتر لەسی ساڵە پرۆفیسۆری فیلۆلۆژیای کلاسیکە و زۆرجار نووسینەکانی لە ئەدەبیاتی یۆنانیەوە ئیلهامیان وەرگرتووەو وەرگێڕانەکانی لێکدانەوەیەکی هاوچەرخیان بۆ بەرهەمە کۆنەکان پێشکەش کردووە.

ئان کارسۆن تەمەنی 76 ساڵە، لەکەنەدا لەدایکبووە، لەوێ گەورە بووەو خوێندوویەتی، ساڵانێکی زۆر لە زانکۆ گەورەکانی وڵاتی زێدی خۆی و ئەمریکا وانەبێژ بووە. چەند ساڵێکە لەگەڵ هاوسەری دووەمی کە هونەرمەندی بینراو ڕۆبەرت کارییە، ڕەگەزنامەی ئایسلەندییان پێدراوە. ئەو دوو هاوسەرە لە شاری ڕیکیاڤیک نیشتەجێن. کارسۆن تووشی نەخۆشی پارکینسۆن بووە و دوو ساڵ لەمەوبەر لە گۆڤاری لەندەن ڕیڤیو بۆ کتێبەکاندا نووسیویەتی سەبارەت بە دەستنیشانکردنی نەخۆشییەکە، چۆن نەخۆشییەکە کاریگەری لەسەر جوڵەی و بەتایبەتی نووسینەکەی هەیە، بەو پێیەی بەدرێژایی ژیانی نووسینی دەستنووس لە دەفتەرەکاندا دەنووسێت، هەروەها چی دەکات بۆ باشترکردنی ژیانی ڕۆژانەی.

دوای ماوەیەکی کەم لە ڕاگەیاندنی ئەوەی کە خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی پێدەدرێت، پەیوەندییە تەلەفۆنییەکان هەراسانیان کرد، یەکێک لەوانە لە لیژنەی خەڵاتەکانەوە بوو بۆ یەکەم چاوپێکەوتنی نەریتی لەگەڵ هەموو براوەیەکی نوێی نۆبڵ.

کارسۆن وەڵامی نەدایەوە، هاوسەرەکەی پێیوت: تکایە پەیوەندی بەو ژمارەیەوە بکە.

بەم شێوەیە یەکەم کاردانەوەی تۆمارکرا، ئەوەی بیری لێنەکردبووەوە بردنەوەی خەڵاتی نۆبڵ بوو، چۆن ئاهەنگی بۆ دەگێڕێت؟ چۆن پلانی داناوە بۆ خەرجکردنی پارەکە؟ لە کوێوە ئیلهام وەردەگرێت؟ چ ئامۆژگارییەک دەدات بەو کەسانەی دەیانەوێت کارەکانی بناسن؟ چ ئامۆژگاریەک دەدات بە نووسەرانی ئاواتخواز؟ 

لە خوارەوە تەواوی ئەم یەکەم پەیوەندییە تەلەفۆنییە لەگەڵ نۆزدەهەمین نووسەری ژن کە خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی پێبەخشراوە:

جێنی ڕیدن: سڵاو، من جێنی ڕیدنم لەلیژنەی خەڵاتی نۆبڵ. 
ئان کارسۆن: ئای، زۆر باشە. باشە ئێمە بەدەستمان هێناوە. بەردەوام بە. 
ج.ر: باشە، زۆر سوپاس. سەرەتا پیرۆزە!
ئەی سی: سوپاس. ئەمە هەمووی کەمێک شێتانەیە.
ج.ر: لەئێستادا هەستت چۆنە و هەواڵەکەت چۆن بیست؟ دەتوانی دۆخەکەمان بۆ باس بکەیت؟
ئەی سی: من تەنها کوپێک چا دەخۆمەوە. لەئێستادا هیچ شتێکی تایبەت دراماتیک نییە. هێشتا بەیانییە. بۆیە لەچێشتخانە دانیشتووم، ڕۆژنامەی لەندەن ڕیڤیو بۆ کتێبەکان دەخوێنمەوەو چا دەخۆمەوە. تێبینیم کرد کە سەر زەوییەکە پێویستی بەپاککردنەوە هەیە، بۆیە یەکسەر هەستام بۆ ئەوەی ئەو کارە بکەم. پاشان پەیوەندییە تەلەفۆنییەکان دەستیان پێکرد، کە بەردەوام تەلەفۆنەکەم لەسەر دادەخستن، چونکە هەمیشە کاتێک تەلەفۆنەکە زەنگ لێدەدات تەلەفۆنەکەم دادەخەم.

ڕۆبێرت کۆری : من هاوسەرەکەیم، تۆ قەرزاری چاکەیەکمیت، چونکە من ئەو کەسە بووم کە ڕازیم کرد پەیوەندی بەژمارەکەتەوە بکات.

ج.ر: بۆچی بەلای تۆ شێتانە و بێمانا دێت؟ ئایا چاوەڕێی ئەوەت نەدەکرد؟
ئەی سی: باشە کێ چاوەڕێی دەکرد، بۆ خاتری خوا؟
ج.ر: باست لەوە کرد کە لە ماڵەوەیت؛ ماڵەکەت لەکوێ هەڵکەوتووە؟
ئەی سی: لە ڕیکیاڤیکە، ڕاست لە لای دەریا. دەتوانم زەریای جەمسەری باکوور ببینم. ببورن ناتوانم وەسفێکی زۆر دراماتیکتان بۆ بکەم. لێرە تەنها ڕۆژێکی ئاساییە.
ج.ر: بیرت لەوە کردۆتەوە کە خەڵاتی نۆبڵ بۆ تۆ چی دەگەیەنێت؟
ئەی سی: نەخێر، بیرم لەوە نەکردۆتەوە. ئێمە تەنها بیر لە ڕێگاکانی بەکارهێنانی پارەکە دەکەینەوە. هاوڕێیەکمان هەیە پێویستی بە خانوو هەیە، هەمیشەش بڕە پارەیەکی دادپەروەرانە دەبەخشین بە پزیشکانی بێ سنوور. بەڵێ، شتگەلێکی لەو جۆرە.
ج.ر: چۆن ئاهەنگ دەگێڕن بۆ ئەم هەواڵە چاوەڕواننەکراوە؟
ئەی سی: ئێمە دەچینە دەرەوە بۆ سەیران لە دارستانەکاندا بۆ ئەوەی پێویست نەکات وەڵامی تەلەفۆنەکە بدەینەوە، ئەگەر ڕاستگۆ بین. چێژ لە بێدەنگی وەردەگرین.
ج.ر: زۆر باشە. قسەکردن لەسەر تۆ وەک نووسەر و کارەکانت: بۆ کەسێک کە ڕەنگە باش نەتناسێت، چۆن ناسنامەی خۆت وەک نووسەرێک وەسف دەکەیت؟
ئەی سی: من هەمیشە هەوڵدەدەم شتێکی تر بکەم.
ج.ر: ئەگەر کەسێک کە تۆ باش ناناسێت، بیەوێت زیاتر دەربارەی کتێبەکانت و کارەکانت بزانێت، پێشنیار دەکەیت لە کوێوە دەست پێبکات؟
ئەی سی: نازانم. لە هەر شوێنێک، بەڕاستی. زۆربەی خەڵک ژیاننامە دەخوێننەوە (*ژیاننامەی سوور*، وەرگێڕانی هاریس ڤلاڤیانۆس). منیش خوێندومەتەوە؛ پێدەچێت دەستڕاگەیشتن بێت. بەڵام من نازانم. لە ناوەڕاستەوە دەست پێ بکە، هەمیشە دەڵێم.
ج.ر: باسی دەستپێکردن: کاتێک دەست بە پڕۆژەیەکی نوێی نووسین دەکەیت، چۆن دەست پێدەکەیت و پرۆسەی نووسین بۆ تۆ چۆنە؟
ئەی سی: لە ناوەڕاستەوە دەست پێ بکە. ئەوە تاکە یاسایە کە من پەیڕەوی دەکەم.
ج.ر: مەبەستت لەوە چییە؟
ئەی سی: ئەوە بۆ هەر کەسێک مانای هەرچییەک بێت: ناوەڕاستەکە بدۆزەرەوە و لەوێوە دەست پێبکە.
ج.ر: هیچ سەرچاوەیەکی ئیلهامت هەیە کە ڕووت لێدەکات؟
ئەی سی: هۆمەر.
ج.ر: تۆ پرۆفیسۆری کلاسیکیت و زۆرێک لەم چیرۆکانەت بەکارهێناوە، لە چوارچێوەیەکی هاوچەرختردا داتناون. پێتوایە بۆچی ئەمڕۆ بۆ خەڵکی گرنگە؟
ئەی سی: وا نییە. پێموانییە حەزم لە ڕووداوەکانی ئێستا بێت یان پەیوەندییان بە ڕۆژگاری ئێستاوە هەبێت. من حەز دەکەم *ئێمە* پەیوەندیمان بەو چیرۆکانەوە هەبێت.
ج.ر: خوێندومەتەوە کە تۆ دەڵێیت گرنگە بۆت کە بێزار نەبیت. بۆچی؟
ئەی سی: باشە کەس حەزی لە بێزاربوون نییە، وایە؟ هەوڵ نادەیت لە بێزاری دوور بکەویتەوە؟ 
ج.ر : بۆچی پێت وایە بۆ تۆ ئەوەندە گرنگە؟
ئەی سی : ئەوەندە گرنگ نییە. ئەوە تەنها پێوەرێکە بۆ ئەوەی کە من تا کۆتایی ڕۆژەکە چی بکەم: دەزانی، زەویەکە بشۆ یان هۆمەر بخوێنمەوە. زۆربەی کاتەکان، پەیوەستە بە دوورکەوتنەوە لە بێزاری. ژیان بێزارکەر و بێزارکەرە.
ج.ر : تۆ وا دەڵێی؟
ئەی سی : مانایەک بەژیانت یان شتێک بە ژیانت بکە.
ج.ر : ئامۆژگارییەکی زۆر باشە. ئەگەر کەسێک ئاواتەخوازە ببێتە نووسەر، ئایا هیچ ئامۆژگاریەکت هەیە؟
ئەی سی : نەخێر منیش هەمان شت دەڵێم: لە ناوەڕاستەوە دەست پێ بکە.
ج.ر : گوێم لەزەنگی مۆبایلەکانتان دەبێت لەپاشبنەمادا. زۆر سوپاس بۆ ئەوەی بەشێک لە کاتەکانتان پێداین. دووبارە پیرۆزە.
ئەی سی : زۆر سوپاس.