لە ڕۆژگاری ئەمڕۆماندا، سۆشیال میدیا بووەتە ھۆی گواستنەوەی خێرای زانیارییەکان، بەڵام ھاوکات دیاردەیەکی مەترسیداری ھێناوەتە ئاراوە کە ئەویش بڵاوکردنەوەی دیمەن و وتەی نەشیاو و یەکلانەبووە پێش چاوەڕوانکردنی بڕیاری کۆتایی لەلایەن دەزگا ئەمنییەکان، دادگاکان و زانایانی ئاینییەوە. کاتێک بابەتێک ھێشتا لایەنی یاسایی و فەرمییەکەی یەکلا نەبووەتەوە و دەخرێتە بەردەم ڕای گشتی، زیانە گەورەکە بەر جەستەی کۆمەڵگا دەکەوێت، نەک تەنھا ئەو کەسەی کە کراوەتە ئامانج.
لێکەوتە و زیانە گشتییەکانی ئەم دیاردەیە بۆ سەر کۆمەڵگا
گواستنەوەی لێشاوی ئەم جۆرە دیمەنە ناڕوونانە و سازکردنی بەرنامە لەسەر گومانەکان، چەندین زیانی گەورەی بەکۆمەڵ بەدوای خۆیدا دەھێنێت. یەکەم: تێکچوونی باری دەروونیی گشتی، چونکە کاتێک گومانەکان وەک حەقیقەت لە قەڵەم دەدرێن، دڵەڕاوکێ و ڕەشبینی لەناو تاکەکاندا بڵاو دەبێتەوە و فەزای گشتی دەگۆڕێت بۆ گۆڕەپانی بەدگومانیی بەردەوام. دووەم،داڕمانی متمانە بە پیرۆزییەکان و ناوەندەکانی خوێندن، چونکە زانکۆکان بەرزترین پێگەی زانستین و پیرۆزییەکانی ئاین و زانایانیش پایەی ڕەوشتی کۆمەڵگان، دروستکردنی لێشاوێک لە گومان لە دەوری ئەم ناوەندانە، متمانەی گشتی بە بەھا باڵاکان لەرزۆک دەکات. سێیەم: بێڕێزیکردن بە خێزانەکان، چونکە کاتێک حورمەتی ناوماڵەکان بەھۆی بڵاوکردنەوەی بابەتی ناڕوونەوە دەبەزێنرێت، چەمکی پاراستنی کەرامەتی خێزانی لەناو دەچێت. چوارەم: بڵاوبوونەوەی زمانی نەشیاو لەناو منداڵاندا، چونکە لەم سەردەمەدا کە مۆبایل و تابلێت لەبەردەستی ھەموواندایە، گۆڕینی ئەم دیمەن و وتە نەشیاوانە بۆ نوکتە و تەنز وایکردووە چەمکە ناشرینەکان ببنە بەشێک لە زمانی ڕۆژانەی گەورە و منداڵ، ئەمەش داڕمانێکی گەورەی پەروەردەییە.
سەروەریی یاسا و پرەنسیپی بێتاوانی: چارەسەری بنەڕەتی
لێرەدا دەبێت خاڵێکی جەوھەری ڕوون بکەینەوە، ھەرچەندە ئەو کار و ڕەفتارانەی لە ڤیدیۆکاندا دەبینرێن کارگەلی نەشیاو ناشرین و دژ بە بەھاکانی کۆمەڵگاشبن، بەڵام ئەمە پاساو نادات بە میدیا و ھاوڵاتیان کە پێش یاسا و دادگاکان بکەون. کاتێک کەسێک وەک کارەکتەری بەناو تۆمەتێک یان ڕووداوێک دەردەکەوێت، ھیچ لایەنێک بۆی نییە پێشوەختە حوکمی تاوانباربوونی بەسەردا بدات. دادگاییکردنی خەڵک لەسەر سۆشیال میدیا و پێشڕەویکردن لە یاسا، خۆی لە خۆیدا سەرپێچییەکی گەورەیە و دەرگای پشێوییەک دەکاتەوە کە تیایدا بێتاوان و تاوانبار تێکەڵ دەبن، پێویستە ھەموان بزانن کە سەلماندنی تاوان و سزادانی تەنھا و تەنھا مافی دەسەڵاتی دادوەرییە، نەک لایک و کۆمێنتی پلاتفۆرمەکان.
بۆ کۆتاییھێنان بەم پشێوییە، پێویستە یاسای قەدەغەکردنی خراپبەکارھێنانی ئامێرەکانی پەیوەندی بە توندی بەسەر سەرپێچیکاراندا جێبەجێ بکرێت و سزای دارایی و یاسایی قورس بدرێتە ئەو پەیج و میدیا نابەرپرسیارانەی کە پێش بڕیاری فەرمیی دادگا، گرتەیەکی ناڕوون بۆ مەرامی کۆکردنەوەی بینەر بڵاو دەکەنەوە. کاتێک یاسا دەبێتە مەرجەعی یەکەم و کۆتایی، ھاوڵاتی کاتێک دەبینێت دەزگا ئەمنییەکان و دادگاکان بە شێوازێکی زانستی ڕاستییەکان دەردەخەن، متمانە و ھەستی ئاسایشی کۆمەڵایەتی بۆ کۆمەڵگا دەگەڕێتەوە.
لەکۆتایدا
پاراستنی ڕەوشت، متمانە، و باری دەروونیی کۆمەڵگا، پێویستی بە ھۆشیاریی گشتی و سەروەریی توندی یاسا ھەیە. پێویستە کاتێک لێشاوێک لە گومان بڵاو دەبێتەوە کەمێک بوەستین، مەودا بدەین بە دەزگا فەرمییەکان بۆ لێکۆڵینەوە، و ھەموان فێر بین کە حەقیقەت تەنھا لە دەرگای دادگا و ناوەندە شەرعییەکانەوە دەردەکەوێت، نەک لە پشت شاشەی مۆبایلەکانەوە.