ئاشتی لەژێر سێبەری درۆندا

دێرین جەمال
  2026-03-30   

لە جیھانی ئێستادا، جەنگ تەنھا ئەو کاتە نییە کە ڕاگەیاندنێکی فەرمی دەکرێت یان دوو دەوڵەت بە ڕووی یەکتر دەستنیشان دەکرێن. جەنگ ئێستا بە شێوەیەکی نادیار، بەھێز و بێدەنگ دەڕوات، لە ئاسمانەوە، لە پشت پەردەی سیاسەت، و لە ناو ژیانی ڕۆژانەی خەڵکدا. درۆنەکان بوونە سیمبولی ئەم جەنگە نوێیە،جەنگێک کە ھێرشەکەی دەگات بە شوێنێک کە خۆی بەشدار نییە لێیدا.

کورد، وەک نەتەوەیەک کە مێژوویەکی پڕ لە ململانێ و قوربانی ھەیە، ئێستا جارێکی تر خۆی دەبینێتەوە لە ناو بازنەی مەترسی. بەڵام ئەم جارە، مەترسییەکە ڕوون نییە، دەنگی تۆپ و تفەنگ نییە، بەڵکوو لە شێوەی دەنگێکی کەم، لە کاتێکی نادیار، و لە ئاسمانێکی ئارامدا دێت. ھێرشی درۆن بۆ سەر ماڵی سەرکردەکان تەنھا ھێرشێکی تاکەکەسی نییە، بەڵکوو نیشانەیەکە لە شکاندنی سنووری پاراستن، ئەو سنوورەی کە پێویست بوو ژیانی ھاوڵاتیان بپارێزێت.

پرسیارەکە تەنھا ئەوە نییە کە بۆچی ھێرش دەکرێت؟ بەڵکوو بۆچی لێرە؟ بۆچی کاتێک کورد بەشێک نییە لەو جەنگە؟ وەڵامەکان زۆرجار لەو شوێنانەن کە بە ڕوونی نادیار دەبن: لە ناسەقامگیری سیاسی، لە لاوازی سیادەتی خاک، و لە ئەو ڕاستییەی کە ھەندێ ناوچە دەبن بە مەیدانی ھەژمونی ھێزە گەورەکان. کاتێک شوێنێک ناتوانێت بە تەواوی خۆی بپارێزێت، ئەوا دەبێتە شوێنی تاقیکردنەوەی ھێز و پەیام.

ھێرشی درۆن، بە تایبەتی کاتێک ئامانجەکە ماڵی سەرکردەیەک بێت، دوو پەیامی ھەیە: یەکەم، پەیامی سەربازی کە دەڵێت توانای گەیشتنمان ھەیە،و دووەم، پەیامی دەروونی کە دەڵێت ھیچ شوێنێک پارێزراو نییە. ئەم پەیامە دووەمیە، ترسناکترینە. چونکە کاتێک خەڵک ھەست بکەن کە ماڵ،ئەو شوێنەی کە پێویستە ئەمنترین جێگا بێت،دەتوانێت ببێتە ئامانج، ئەوا ھەست بە ئاسایش بە تەواوی دەشکێت.

کاریگەرییەکانی ئەم بارودۆخە زۆر قوڵترن لەوەی کە بە ژمارەی قوربانیان تێبگەن. لە ڕووی دەروونییەوە، کۆمەڵگەیەک درووست دەبێت کە لە ناو ترسێکی بەردەوامدا دەژی. منداڵان بە دەنگی فرۆکەیەکی بێفڕە دەترسن، خێزانەکان ھەمیشە لە چاوەڕوانی کارەساتێکن، و متمانە بە داھاتوو کەم دەبێتەوە. ئەمەش، بە شێوەیەکی نادیار، ھێرشێکە لەسەر ئایندە.

لە ڕووی سیاسییەوە، ئەم جۆرە ھێرشانە دەبن بە ھۆی لاوازی تر لە ناو سیستەمی حوکمرانی. کاتێک ھاوڵاتیان ھەست بکەن کە ناتوانرێت پارێزگاریان لێ بکرێت، ئەوا پەیوەندی نێوان گەل و دەسەڵات لاواز دەبێت. ئەمەش دەکرێت بە ھۆی درووستبوونی قەیرانێکی قووڵتر کە تەنھا سەربازی نییە، بەڵکوو کۆمەڵایەتی و دەروونیشە.

بەڵام لە ناو ھەموو ئەم تاریکییەدا، ڕاستییەکی گرنگ ھەیە: کورد بەشێک نییە لەو جەنگە، بەڵام کاریگەرییەکانی جەنگ بەسەر دەکەوێت. ئەمەش دەبێتە بانگەوازێک بۆ جیھان،بۆ ئەوەی بزانێت کە ناتوانرێت ناوچەیەک بکرێتە قوربانیی ملمڵانێی ئەوانی تر. پاراستنی ژیانی مرۆڤ و ڕێزگرتن لە سنوورەکان نابێت ببێتە ھەڵبژاردە، بەڵکوو پێویستە بنەمایەکی گشتی بێت.

لە کۆتاییدا، ئەم بارودۆخە تەنھا تاقیکردنەوەیەک نییە بۆ ھێزەکان، بەڵکوو تاقیکردنەوەیە بۆ وێژدان. ئەگەر جیھان بێدەنگ بمێنێت لەبەرامبەر ھێرش لەسەر ئەوانەی کە بەشدار نین لە جەنگ، ئەوا جەنگ سنوورەکانی خۆی زیاتر ڕوون دەبێتەوە و ئەو کاتە، ھیچ کەسێک لە دەرەوەی مەترسی ناوەستێت.

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
توركیا كوژرانی سه‌ربازێكی وڵاته‌كه‌ی له‌ هه‌رێمی كوردستان راگه‌یاند
محه‌مه‌د حاجی مه‌حمود: ئێوه‌ ئه‌وه‌نده‌ موهیمن ئه‌مریكاو ئێران رێكده‌خه‌ن، ئه‌ی بێزه‌حمه‌ت بۆ خۆتان رێكناكه‌ون
سەبارەت بەبڕیارەکەی دادگای باڵای فیدراڵیی عێراق بە "نادەستووریبوون"ـی یاسای ژمارە 21ـی ساڵی ‏‏2003ـی پەرلەمانی كوردستان
حكومه‌تی عێراق: له‌ماوه‌یه‌كی نزیكدا نرخی 100 دۆلار له‌ بازاڕی ره‌شدا بۆ 155 هه‌زار دینار داده‌به‌زێنین
نه‌تانیاهو: له‌ماوه‌ی دو ساڵی داهاتودا رژێمی ئێران ده‌ڕوخێنین
رێكخراوی یه‌كڕیزیی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان داوای رونكردنه‌وه‌ له‌ سه‌رۆكی هه‌رێم ده‌كات
شەپۆلێکی نوێی هێرشی مووشەکی و درۆنی بۆ سەر سعودیە؛ ٤ بریندار لە ڕیاز و زیان بەر دامەزراوەیەکی ئارامکۆ کەوت
دڵشاد شه‌هاب: هه‌ندێك له‌ هێزه‌كانی رۆژهه‌ڵات له‌ كاتی جه‌نگدا خه‌ریكی نمایشی سه‌ربازی بون
لە ناو زیندانەوە بۆ ڕیزبەندی پێنج گەورەترین نووسەری مێژووی تورکیا؛ تیراژی کتێبەکانی دەمیرتاش یەک ملیۆنی تێپەڕاند
دادگای تاران جارێكی دیكه‌ سزای له‌سێداره‌دانی بۆ وریشه‌ مورادی ده‌ركرد
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×