کەرێک و هەزار مرۆڤ

د. ئەمیر حسێن
  2025-10-05   

  چیرۆکەلە دەڵێت : پاشا بڕیاریداوە کەرێک لەگەڵ هەزار کەس پێکەوە لە سێدارە بدات ، ئەم دەنگۆیە هەر زوو بەناو خەڵکدا بڵاو بۆوە ، تا ڕۆژی جێبەجێکردنی بڕیارەکە ، هەموو خەڵک پرسیاریان دەکرد جا ئەو کەرە بۆ ؟ ڕۆژی لە سێدارەدانەکە ڕاوێژکارەکە بە تەنیشتی پاشاوە وەستابو بە پێکەنینەوە ، پێم نەوتی گەورەم هەموو خەڵک لە کەرەکە دەپرسن و کەس لە هەزار کەسەکە ناپرسێ .

   ئەم چیرۆکە لە ڕوکەشدا زۆر گاڵتە ئامێزە ، بۆیە گومانم نیە سەرەتا تەنانەت لای بەشێکی زۆرلە خوێنەرانیش ، سەرنجەکان بەسەر کەرەکەوە بنیشنەوە ، بەڵام گەر چیرۆکەکە وەک پارادایم وەرگرین ئەوە دەرفەت دەڕەخسێت بۆ ئەوەی باشتر لە داڕمانی ئەولەویەتەکانی مرۆڤی ئەم سەردەمە و گاڵتەجاڕیەکانی ڕۆڵی مێدیا تێبگەین ، کاتێک مرۆڤ  لە جەوهەرە  فرە ڕەهەندیەکەی دادەماڵێ و تەنها لە ڕەهەندی ژمارەدا پوختی دەکاتەوە ، لێرەوە جێگۆڕکێیەکی ترسناک ڕودەدات ، وادەکات ڕوداوە جدیە کارەساتبارە مرۆییە چارەنوس سازە گەورەکان داکشێن و بکەونە پەراوێزەوە ، لە بەرامبەردا پەراوێزە پوچ وبێ ماناو هەڵبەستراوەکان هەڵکشێن و ببنە جێگەی گرنگی و ماشێتی تۆخی پڕ بایەخ .

   فۆکۆ لە ڕاڤەکردنی چەمکی بایۆپۆلۆتیکدا( Biopolitics ) ئاماژە بۆ ئەوە دەکات ، دەوڵەتی نوێ تەنها دەسەڵات بەسەر جەستەی مرۆڤدا پراکتیزە ناکات لە ڕێگەی لێپرسینەوەو سزاوە ، بەڵکو دەستی بەسەر خودی ژیاندا گرتوە و ماف بەخۆی دەدات بڕیاربدات : “ کێ مافی هەیە بژی وەکێ دەبێت بمرێت “ . واتا بایۆپۆلۆتیک ئەو هەڵگەڕانەوە گەورەیە وا دەکات دەسەڵاتی سیاسی بایەخ بەژیانی بایۆلۆژی مرۆڤ ، بکاتە بابەت و ئامڕازی بەڕيوەبردن و کۆنتڕۆڵکردن ، لێرەوە پادشای ناو چیرۆکەکە ئەو واقیعە تاڵەمان بیردەخاتەوە : دەسەڵات دەتوانێت هەردووک چەمکی ژیان و مردن جارێکیتر پێناسە بکاتەوە ، بەپێی ویست و بەرژەوەندی خۆی یان جێگۆڕکێیان پێبکات، کاتێک میدیای مۆدێرن وەک بڵندگۆیەک بۆ ئەم لادان و جێگۆڕکێ ترسناکە ، ماشێنێکی زەبەلاح لە ئامڕازە جۆراوجۆرەکانی گەیاندن لەگەڵیدا لەشکرێک ڕۆژنامەوان دەخاتە گەڕ: لێرەوە ئیتر سەرنجی کۆمەڵگاش بەلای ئاراستە کەرنەڤاڵیەکەدا دەفڕێ ، نەک کارەساتە مرۆییە ڕاستەقینەکە، چوونکە ئەوەی هەستەوەرەکانمان دەجووڵێنێت، قووڵایی تراژیدیای ڕووداوەکە نییە ، هەزار مرۆڤ بەیەکجار بڕیاری لەسێدارەدانی بۆ دەرچوە ، بەڵکو کەرنەڤاڵی نمایشە ئاهەنگ ئامێزە سەرنجڕاکێشەکەیە ، کەرێک بە تۆمەتی چی و چۆن لە سێدارە دەدرێ ؟ ئەمە وامان لێدەکات چاومان لە هەزار مرۆڤەکە دابخەین و سەرنجمان لەسەر کەرە ڕەمزییەکە بێت وەک بێتاوانێک .

    مرۆڤەکان تەنها وەک ژمارە لە سەر شاشەو ڕوپەڕی ڕۆژنامەو ماڵپەڕەکان بە بەر چاومانەوە هەڵدەوەرن و دەسڕێنەوە ، (١٠) کەس لەوێ ،(٥٠) کەس لەوشار ،(١٠٠) کەسی تر لە فڵان شوێن ، (١٠٠٠) لە ڕۆژێکدا ، (١٠٠٠٠) لە بە یەکدادانێکدا ، (١٠٠٠٠٠٠) لە جەنگێکدا ….دەمرن یان دەکوژرێن و ئاوارە و ماڵ وێران و دەربەدەردەبن، بەڵام دواجار هیچ شتێک ناگۆڕێ ، تەنها ژمارەکان کەم دەکاو ئاڵوگۆڕیان بەسەردا دێت ، چونکە ئەم ژمارانە بونەتە جۆرێک لە ڕۆتینی ئاسایی بیرۆکراتیانەی ڕۆژانە و مێدیاکان یارمەتیمان دەدەن بۆ ئەوەی بەئاسانی قوتیان بدەین و بێ هەڵچون و کاردانەوە ، بەسەرماندا تێپەڕن ، لە بەرامبەردا ، مێدیا سەر ڕێژمان دەکات ، لە هەواڵی پوچی ، لە سێدارەدانی کەرێک ، یان قەپی دۆلفینێک لە خاوەنەکەی ، یان هاوکاری سەگێک لە ڕزگارکردنی منداڵێکدا ، یان بەریەککەوتنی دوو یاریزان لە ناو گۆڕەپانێکدا …… تا دەگاتە فەتحەی تەنورەکەی کیم کارداشیان و گۆرەویە ڕەنگاوڕەنگەکانی جی دی فانس ، ئەم هەواڵانە هەڵچونی ملیۆنان کەسی لێدەکەوێتەوە ، بە ئەندازەیەک سەدای دەنگدانەوەی هێندە دوور دەفڕێ ، تا دەگاتە کەشتیەوانەکانی ویستگەی جیهانی لە بۆشایی ئاسمان . جان بۆدیار ڕاستی فەرموو کاتێک دەڵێت : درۆیە مێدیا حەقیقەت ناگوازێتەوە ، بەڵکو بەردەوام حیکایەتی دیزاینکراوی نوێ بۆ ڕوداوەکان دەهۆنێتەوە .

     لە کۆتایدا گەر ئەم چیرۆکە وەک مێتافۆڕ وەرگرین دەبینین : چۆن ئیسلامی سیاسی لە کوردوستان ، چاویان لە بەرامبەر دەیان و بگرە سەدان هەزار ڕۆڵەی کورد داخستوە ، کە بەدرێژایی مێژوو بە ناحەق کوژراون و دەکوژرێن ، بەڵام سەرنجیان خستۆتە سەر نمایشێکی هونەری ، گوایە کۆمەڵێک کیژۆڵە کاژیان فڕێداوەو ، دووبارە بە بەرگی ڕەسەنی کوردیەوە لە دایک بونەتەوە ، لە کاردانەوە بەرامبەر ئەم چالاکیە ، شانە نوستوەکانی فاشیزمی ئیسلامی سیاسی ( ئیخوانی و سەلەفی و جیهادی ) بە خێرایی بێداربونەوە ، ئەمە لە کاتێکدا کورد وەک گەلێک بە درێژایی مێژوو، هەمیشە لەبەردەم مەترسی وشیمانەی لە ناوبردندا وەستاوە ، بە داخەوە زۆربەی پەلامارەکان ، لە ژێر سێبەری سوڕەتی ئەنفال و الفتح و الجهاددا کراوەتە سەری ، کەچی ئەم توێژە سیاسیە ئاینیە ، جارێک لوتفیان نەکرد دەنگیان هەڵبڕن ، زۆر لە مێژ نیە هەزاران ژن و منداڵی کوردی ئێزیدی ، لە بازاڕی کۆیلە ( سوق النخاسة ) کڕین و فرۆشتنیان پێوە دەکرا ، کەس لە برا ئاینیەکانمان ویژدانی نەجوڵا ، بەڵام وەکو محقیقەکانی سەردەمی محاکمی تفتیش ، بە زەڕەبین بەدوای ئەوەوەن بزانن کورد بەرامبەر ئەو هەموو غەدرەی لێیکراوە کاردانەوەی چۆنە ، تەنانەت لە نمایشێکی هونەریدا یان تابلۆیەکدا ، ستەمی برا دینیەکانی بخاتە ڕوو ، بيشەرمانە بە دەنگ دێن و عەقیدە ڕادیکاڵیەکەیان دەمە زەرد دەکەنەوە ، بۆ جەستەی گەلێکی ستەم لێکراو. دەستەبژێری سیاسی دەسەڵاتداری هەرێمیش ، لە دەرەوە خۆیان بە عیلمانی و مۆدێرن و دیموکرات و سۆسیال دیموکرات هەڵدەکێشن ، لە ناوخۆش وەک نەعامە ملیان کردوە بە بیرە نەوتەکانداو ، هەرچی ڕوودەدات بەلایانەوە ئاساییە ، بەمەرجێک زەرەدی بۆ پەزەکان نەبێت .

.

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
بەفەرمی؛ یەکێتی دەرگای بەشداریی لە حکومەت داخست و پۆستەکانی چۆڵ کرد
مۆدێلی نوێی ئۆجەلان بۆ چوار پارچەی کوردستان؛ لە کەرکوکەوە تاوەکو شنگال و ڕۆژهەڵات
مه‌لا شڤان: به‌شداری كۆبونه‌وه‌ی په‌رله‌مانم نه‌كردایه‌ یه‌كێتی نیو ملیۆن دۆلاری پێده‌دام
عێراق: توركیا ده‌ستده‌كات به‌ راده‌ستكردنه‌وه‌ی قۆناغ به‌ قۆناغی سه‌ربازگه‌ی باشیك
لافاوەکەی هەولێر قوربانیی لێکەوتەوە؛ شۆفێرێکی خۆبەخش گیانی لەدەستدا و منداڵێکی 5 ساڵانیش بێسەروشوێنە
نهێنییەکانی پشت شکستی حووسییەکان لە کۆنترۆڵکردنی تەعز؛ شاخەکان و ستراتیژیی سەربازی چۆن هاوکێشەکەیان گۆڕی؟
گرژییەکانی سەر پرسی چەک لە عێراق قووڵتر دەبنەوە؛ سەرۆکوەزیران هۆشداریی توند دەداتە گرووپە چەکدارەکان
لە سبەینێوە "هاوینە بچووک" ڕوو لە هەرێمی کوردستان دەکات؛ هۆشدارییەکی بەپەلە دەدرێتە جووتیاران
نێچیرڤان بارزانی و شاندێكی ئێران تاوتوێی "هاریکاریی ئەمنی" ده‌كه‌ن
ئێران هەڵوێستی خۆی لەسەر کاراکردنەوەی پەرلەمانی کوردستان و کشانەوەی یەکێتی لە حکومەت ڕاگەیاند
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×