پەرلەمان!

عەبدوڵا کەریم مەحمود
  2026-10-11   

دوای راپەڕینی بەھاری ١٩٩١ ،   خەڵک حیزبەکانی کوردستان  یان ، بە  ئەلتەرناتیڤ  دەزانی  ، دوای ھەڵبژاردنی پەرلەمان و حکومەتی ھەرێم ، دڵیان بەم دامەزراوە دیمکراسی یە خۆش بوو، پەرلەمان یاساکانی نیشتمان دەداڕێژێ  و بە پەرۆشەو ە  چاودێریی  ھەموو دام و دەزگاکانی بەڕیوەبردنی ھەرێم  دەکەن .  

کورد  پێش راپەرین ودوای راپەرین و دوای گۆڕانکاری ٩/ ٤/ ٢٠٠٣ و نەمانی دەسەڵاتی سەدام ،  لە  حکومەتی کاتی عێراق و  لە ٣٠/ ١/ ٢٠٠٥  لە ناو ئەنجومەنی نیشتیمانی عێراق  ، رۆڵی  لە بڕیاری ستراتیژیی ،  ناو ھاوکێشە سیاسییەکانی ناوەوە ودەرەوەی عێراق  ، لە  پێگە و پایەی   پارسەنگی ھێزدا  بوو .

دوای سەرھەڵدانی داعش و جینۆساید کردنی شەنگال،تێکشکانی داعش،پێشمەرگە وەک ناوێکی دیار ، لە دنیادا بووبە ھێمای بەھای شکۆی  بەرگری لەنیشتیمان ومرۆڤ  و مرۆڤایەتی .

دوای  پەلە پەلی وشپرزەیی ریفراندۆمەکەی ٢٠١٧ ،ھەموو ھاوکێشەسیاسییەکانی پێگەی کوردی  لە کوردستان  وعێراق و دەرەوە دا  لا سەنگ کرد .

 تراژیدیای  ھەڵگیرسانی شەڕ  ، بە ھۆی ھەڵەی  بڕیاری مەزاجی سەرکردایەتی سیاسیی کورد،  پێشمەرگەی لە سەنگەرەکانی بەرگریی ھەڵکەند ،حەشدی شەعبی گەیشتنە ھەموو شوێنە ستراتیجییەکان . 

کورد لە  دوزخورماتوو  کۆمەڵ کوژ کرا ، کوردەکانی کەرکوک رەویان کرد ، کەرکوک داگیر کرا ‌.

سەرکردایەتی سیاسی کورد ،  نەک دانیان  بە ھەڵە کانی خۆیان دا نەنا وە، لە پارسەنگی  دەسەڵاتەوە، ھاتنە سەر خاڵی ھیچ ؟ بە پێچەوانە وە ،  خۆیان کرد بە پاڵەوانی ئەفسانەو  بەخەیاڵی  دۆکیشۆتانەیان  ،  ئەو ھەموو ھەڵەو یەکتریی سڕینەوەو  نوشستی و تێک شکانەکانیان ،  بە سەرکەوتن بۆ ئێستاو بۆ  مێژووداناوە .

  حزبەکان لە میدیاکانیانەوە بەشێوەیەکی چەواشە کاری ، یەکتریان تاوانبار کرد، وەک ھیچ ھەڵەیەکیان  نەکردبێ  ،خوێنی شەھیدانی نیشتمان  وئەنفال وکیمیابارانی ھەڵەبجە یان  ،لە چەند رۆژێکدا بە ھەدەردا .

بۆ سەرکردە سیاسییەکانی   کورد ، ھە موو یڕیارەکانیان  قبوڵ نەکردنێکی موتڵەقی پڕ لە غروریییە،  بریارەکانیان  پرە لە  رق و کینە  و توندوتیژیی  و سیناریۆ ؟ ،  خاوەنی ناسنامەی وتاری نەتەوەیی نین  ؟ ، تا سەر ئێسقان  دژایەتی یەکتری  دەکەن و یەکتریی دەسرنەوە ،؟   بەم لیکترازانانەیان ، دەبێت رۆڵیان لە  ھەڕیم و  لە بەغدادی پایئتەخت  چی بێت ؟

‌سەرکردایەتی  سیاسیی کورد ،  لە سیناریۆیەکانیاندا  خۆیان بەفریادرەسی دامەزراندنی دەوڵەتی کورد  دەزانن،  لە کاتی ھەڵەو   تێکشکانیاندا،  خۆیان بە عێراقچییەکی عەیارە ٢٤ ی کۆکتێلی شیعەو سونە دادەنێن .

  خۆیان بە کەسێتیەکی شاز و باڵا دەزان  ، ھیچ بڕیارێکیان ھەڵە نی یە  ، بەرنامەو نەخشەی چەق بەستووکانیان  ،  بە ناوی کوردەوە ، ھەمووی لە  بەرژەوەندی خۆیان  و  خانەوادەو بنەماڵەو حیزبەکانیان دایە .

پەرلەمانتارانی کورد  ، لە ناو ھۆڵی پەرلەمانی بەغداد ،  دوو ھێڵی تەریبی سارد  و گەرمن بوون  ،  بە  تەنگ دواکاریەکانی خەڵکەوە نەبوون   ،  رێزی  خۆیان ودواکانی  خەڵکیان   ناگرت  ، بەو شێوە  نابە جێ و نەشیاوە   ، دژایەتی یەکتریییان دەکرد ، بۆ کورسی یەکتریان  دەسڕییەوە  ،  لیستی نەتەوەکانی تری عێراق   ، ئیتر چۆن رێزی پەرلەمانتارانی کوردو دواکانیان  بگرن ، 

  چۆن  ئەوان دەنگ بە مادەی تایبەتی پاشەکەوتی موچەی فەرمانبەرانی کورد  بدەن ، پەرلەمانتارانی کورد ، لە ناو عەقڵی چەق بەستووی  بنەماڵەیی و خێڵەکی و  حیزبایەتی دا ،  خاوەنی وتاریی نەتەوەیی نین .

  پەرلەمانتارانی نەتەوەکانی  تری  عیراق ،  لەناو ھۆڵی پەرلەمانی  عێراق ،ئەو ھەقیقەتە  تاڵەیان بۆ پەرلەمانتارانی  کورد خستە روو :

( پەرلەماناانی حزبی  کورد ، بەم ھەڵویستە  نزم و لاواززنەیان  ، نوێنەری  کورسی حزب بوون  ، نەک دوا رەواکانی کورد  )


 

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
فه‌رهاد شامی: دیمه‌نه‌كانی ئه‌مڕۆی حه‌سه‌كه‌، یاده‌وه‌رییه‌ ناخۆشه‌كانی سه‌رده‌می داعش به‌بیرده‌هێننه‌وه‌
باخچەلی: پۆستی ڕێکخەریی، مافی ئۆجەلانیشە
غەریب حەسۆ له‌باره‌ی گرژییه‌كانی حه‌سه‌كه‌: ئامانجی سه‌ره‌كی ره‌تكردنه‌وه‌ی زمان، ناسنامه‌و ئیراده‌ی كورده‌
"شەپۆلێکی باران و هەورە بروسکە هەرێمی کوردستان دەگرێتەوە"
فازڵ نەبی: تێپەڕاندنی پرۆژەیاسای بودجە بەمشێوەی ئێستا بۆ كوردستان كارەساتبار دەبێت
رۆیته‌رز: تۆم باراك كۆمپانیایەکی خۆی له‌پڕۆژەی بۆری نه‌وتی عێراق-سوریادا به‌شداری پێكردوه‌
تره‌مپ: من شایانی هه‌شت خه‌ڵاتی نۆبڵی ئاشتیم نه‌ك ئه‌و ژنه‌ كه‌ نازانم چی كردوه‌ جگه‌له‌وه‌ی رقی له‌ ئیسرائیله‌
نرخی دراوه‌كان له‌كاتی كردنه‌وه‌ی بازاڕ؛ دۆلار به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو دابه‌زی
كرملین: پوتین تێڕوانینی ئێرانی له‌باره‌ی كۆتاییهێنان به‌ جه‌نگ گه‌یانده‌ تره‌مپ
کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ دوای ناکۆکی لەگەڵ ڕاهێنەری پۆرتوگال رووبەڕووی سزایەکی شەش مانگی دەبێتەوە
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×